مهدی طارمی؛ از زمینهای خاکی بوشهر تا درخشش در سنسیرو و اینترمیلان مسیر مهدی طارمی از زمینهای خاکی و تیمهای گمنام بوشهر تا گلزدن در لیگ قهرمانان و پوشیدن پیراهن اینترمیلان، نمونه روشن نسل تازهای از مهاجمان ایرانی است که فشار فوتبال ایران، سفر به قطر و پرتغال و آزمون سخت سنسیرو را پشت سر گذاشتهاند.
فهرست مطالب
- کودکی در بوشهر؛ فوتبال از کنار خلیج فارس
- صعود در فوتبال ایران؛ از ایرانجوان تا پرسپولیس
- خروج از ایران؛ قطر، پرتغال و پلهپله تا سطح اروپا
- سبک بازی؛ مهاجم کارگرِ محوطه جریمه
- تیم ملی ایران؛ زیر نور جهانی
- اینترمیلان و سنسیرو؛ آزمون تاکتیکی در سری A
- فشار، حواشی و تصویر شخصی
- طارمی در قاب ورزشکاران ایرانیِ جهانشده
وقتی برای اولینبار پیراهن راهراه آبیومشکی اینتر را در سنسیرو پوشید، پشت سرش سالها دویدن روی زمینهای خاکی بوشهر و سفرهای بیپایان با اتوبوس بین شهرهای جنوبی ایستاده بود؛ مسیری که از نگاه دوربینها پنهان ماند، اما در نحوه دویدنش در محوطه جریمه هنوز دیده میشود.
کودکی در بوشهر؛ فوتبال از کنار خلیج فارس
مهدی طارمی ۱۸ ژوئیهٔ ۱۹۹۲ در بوشهر، شهر بندریِ رو به خلیج فارس، به دنیا آمد؛ شهری که فوتبالش بیشتر روی زمینهای خاکی و چمنهای ناهموار شکل میگیرد تا آکادمیهای مدرن. پدرش علیشاه طارمی خودش فوتبال حرفهای بازی کرده بود و همین الگو باعث شد مهدی از همان کودکی فوتبال را جدیتر از یک سرگرمی ببیند.
در حدود دهسالگی به تیم پایه برق بوشهر رفت و بعد به ایرانجوان، باشگاه اصلی شهر، راه پیدا کرد؛ جایی که بازیکن جوان باید هم با کمبود امکانات کنار بیاید و هم با رقابت تنگاتنگ برای دیدهشدن در لیگهای بالاتر. این سالها، بیش از هر چیز، به او عادت کار سخت، سفرهای طولانی و تمرین روی زمینهایی را داد که هر سانتر و هر شوت در آنها یک ریسک اضافی بود.
صعود در فوتبال ایران؛ از ایرانجوان تا پرسپولیس
پیش از شناختهشدن در سطح ملی، طارمی مدتی برای شاهین بوشهر و سپس ایرانجوان بازی کرد و از همانجا توجه مربیان لیگ برتر را به خود جلب کرد. نقطهٔ جهش بزرگ اما وقتی بود که در سال ۲۰۱۴ به پرسپولیس تهران رفت؛ باشگاهی که برای یک مهاجم ایرانی یعنی هر هفته بازی زیر ذرهبین و زیر تیترهای درشت روزنامهها.
در پرسپولیس بین ۲۰۱۴ تا اوایل ۲۰۱۸ در ۱۱۲ بازی رسمی ۵۵ گل زد، دو بار قهرمان لیگ شد، یکبار سوپرجام ایران را بالای سر برد و در دو فصل ۲۰۱۵–۱۶ و ۲۰۱۶–۱۷ عنوان آقایگل لیگ برتر را به دست آورد. هرچند دورهٔ تهران برای او بدون حاشیه نبود و مسائلی مثل پروندهٔ انضباطی و بحثهای قراردادی حتی به محرومیت منجر شد، اما همین فشارها باعث شد یاد بگیرد چطور زیر انتقادهای مستقیم هواداران و رسانه، تمرکز خود را روی زمین نگه دارد.
خروج از ایران؛ قطر، پرتغال و پلهپله تا سطح اروپا
ژانویهٔ ۲۰۱۸ با انتقال به باشگاه القطری الغرافه، نخستین تجربهٔ جدی خارج از ایران برای طارمی رقم خورد؛ لیگ ستارگان قطر جایی بود که او با روند حرفهایتر، سفرهای اروپایی و حضور مداوم در لیگ قهرمانان آسیا روبهرو شد.
پرش اصلی اما وقتی آمد که در ۲۰۱۹ به ریو آوه پرتغال رفت؛ فصل ۲۰۱۹–۲۰ در این تیم برایش با عنوان آقایگل لیگ برتر پرتغال (Primeira Liga) تمام شد و عملاً ثابت کرد میتواند در سطح بالای اروپا هم مهاجم اول یک تیم باشد. همین عملکرد باعث شد در تابستان ۲۰۲۰ به پورتو، یکی از سه باشگاه بزرگ پرتغال، منتقل شود؛ باشگاهی که هم مدام در لیگ قهرمانان اروپا حضور دارد و هم فشار نتیجهگیری در آن بیوقفه است.
در چهار فصل حضورش در پورتو، در ۱۸۲ بازی رسمی ۹۱ گل به ثمر رساند و همراه تیم هفت جام، ازجمله قهرمانی لیگ پرتغال و جام حذفی، کسب کرد؛ آماری که او را از یک «خرید ریسکدار» به یکی از چهرههای ثابت ترکیب و محبوب هواداران تبدیل کرد. در این سالها، گلهای مهم در لیگ قهرمانان و پنالتیهای مطمئن، تصویر طارمی را از مهاجمی صرفاً محوطهمحور به مهاجمی کاملتر و آرامتر در لحظههای تصمیمگیری تغییر داد.
سبک بازی؛ مهاجم کارگرِ محوطه جریمه
فوتبال طارمی کمتر شبیه مهاجمانی است که با دریبلهای پیاپی تماشاگر را بهوجد میآورند؛ بیشتر شبیه کارگری است که در محوطه جریمه کار سخت را انجام میدهد: ایستادن در جای درست، رسیدن به توپ قبل از مدافع و تمامکردن موقعیتهایی که دیگران شاید اصلاً موقعیت بهحساب نیاورند.
در پرتغال بارها دیده شد که چطور با چند قدمِ بدون توپ، مدافع مستقیمش را از جریان بازی خارج میکند و خود را بین مدافع و دروازهبان قرار میدهد؛ همان چند قدمی که در تلویزیون شاید ساده بهنظر برسد، اما برای مربی و آنالیزور، تفاوت بین یک شوت نصفهنیمه و یک گل است. ضربات پنالتی مطمئن، ضربهٔ سر قابل قبول و توانایی بازی در نقش مهاجم دوم در کنار مهاجم هدف، مجموعهای از مهارتهای او را تشکیل میدهد که برای مربی در لیگهای فیزیکی و تاکتیکمحور جذاب است.
تیم ملی ایران؛ زیر نور جهانی
طارمی خرداد ۲۰۱۵ برای نخستینبار پیراهن تیم ملی بزرگسالان ایران را پوشید و خیلی زود به یکی از گزینههای ثابت خط حمله تبدیل شد. حضور در دو جام جهانی پیاپی، از روسیه ۲۰۱۸ تا قطر ۲۰۲۲، او را از مهاجم محبوب لیگ ایران به چهرهای جهانی در میان هواداران فوتبال تبدیل کرد؛ هرچند سرنوشت تیم ملی همواره تابع تصمیمهای جمعی و شرایط فنی کلی تیم بوده است، نه فقط فرم یک مهاجم.
در بازیهای حساس مقدماتی و جامهای بزرگ، از طارمی انتظار میرفت هم گل بزند و هم با پرسِ اولیه و نگهداری توپ، به خط میانی کمک کند؛ نقشی دوگانه که برای مهاجمی با سابقهٔ بازی در لیگهای پرتغال و قطر، نه غیرمعمول، که بخشی از شغل روزمره است.
اینترمیلان و سنسیرو؛ آزمون تاکتیکی در سری A
۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، مهدی طارمی با قراردادی سهساله تا ژوئن ۲۰۲۷ به اینترمیلان، قهرمان وقت سری A، پیوست و بهعنوان اولین ایرانی تاریخ باشگاه معرفی شد. برای مهاجمی که سالها در پورتو زیر فشار دائمی بازی کرده بود، سنسیرو یعنی سطح دیگری از فشار: استادیومی که هر لمس توپ و هر دوئلِ هوایی زیر نگاه صدها دوربین و هزاران تحلیل در شبکههای اجتماعی قرار میگیرد.
فوتبال ایتالیا هنوز هم ترکیبی است از دفاع سازمانیافته، نبردهای فیزیکی و جزئیات تاکتیکی در هر خط؛ در چنین فضایی، نقش طارمی بهعنوان مهاجم دوم یا چرخشی کنار مهاجمان اصلی اینتر، بیش از هر چیز به تواناییاش در درک نقشهٔ بازی و اجرا در فضاهای کوچک بستگی داشت. تجربهٔ پرتغال به او کمک کرد با خطوط دفاعی فشرده کنار بیاید و از همان مهارت قدیمیاش استفاده کند: پیدا کردن نیمفضاها و بردن مدافعان به جایی که تیم بتواند از آن سود ببرد.
فصل اول در اینتر برای طارمی فقط ماجرای آمار نبود؛ آزمونی بود برای اینکه آیا میتواند در سیستمی با رقابت دائمی برای ترکیب اصلی، نقش مکمل را بپذیرد و هر بار که از روی نیمکت بلند میشود، کیفیتی شبیه بازیهای بزرگ پورتو ارائه کند.
فشار، حواشی و تصویر شخصی
فوتبال ایران، چه در سطح باشگاه و چه تیم ملی، سالها برای طارمی همراه با حواشی رسانهای، بحثهای قراردادی و نقدهای تند در شبکههای اجتماعی بوده است؛ فضایى که اگر بازیکن کنترلش نکند، بهسرعت تمرکز فوتبالی او را میبلعد. بخش قابلتوجهی از اعتبار امروز او به این برمیگردد که در اوج انتقاد، پاسخ اصلی را روی زمین و در قالب عملکرد فنی داده است، نه در مصاحبهها.
در زندگی شخصی، کمتر وارد جزئیات در رسانهها میشود و همین فاصله، در کنار صداقت نسبیاش در گفتوگوهای فنی، تصویری جدی و کمحاشیه از او ساخته است. برای هواداران بوشهری، او فقط یک مهاجم موفق نیست؛ نمادی است از اینکه مسیر دشوار از شهرهای کوچک تا لیگهای بزرگ اروپا و استادیومهای عظیمی مثل سنسیرو، دیگر فقط یک رؤیای دور نیست.
طارمی در قاب ورزشکاران ایرانیِ جهانشده
در نسل تازهای از ورزشکاران ایرانی، داستان طارمی در کنار مسیرهایی مثل زندگینامه حسن یزدانی؛ پهلوان جویباری و اسطوره بیتکرار کشتی آزاد ایران و هادی چوپان؛ از گچکاری در شیراز تا فتح سکوی مستر المپیا نشان میدهد که خروج از سایهٔ شهرهای کوچک و ورود به صحنههای جهانی، دیگر یک استثنا برای ورزشکار ایرانی نیست، بلکه مسیری ممکن و تکرارپذیر است.
برای طارمی، پرسش امروز این نیست که «آیا میتواند در اروپا بدرخشد»؛ این را با سالهای پرتغال و حضور در اینتر جواب داده است. پرسش دقیقتر این است که در سالهای پیشرو، تا چه حد میتواند نقش گلزنِ قابلاعتمادش را در تیمی با رقابت دائمی حفظ کند و در چند فصل متوالی، در بازیهای واقعاً بزرگ، همانقدر تعیینکننده باشد که روزی روی زمینهای خاکی بوشهر آرزو میکرد.